Aksiyonlar ve Hook'lar

Aksiyon bileşenleri (Button, IconButton, FAB, Card.onTap, ForEach.template.onTap …) bir kullanıcı etkileşimini host uygulamasına ileten action taşır. Bu sayfa action modelinin tam yapısını, command URN kullanımını ve preHooks/postHooks pipeline'ının davranış kurallarını anlatır.

---

Action: Kısa ve Genişletilmiş Form

Bir aksiyon iki şekilde yazılabilir:

Kısa form (string) — yalnızca verb iletilir:

{ "type": "Button", "label": { "tr": "İptal" }, "action": "cancel" }

Genişletilmiş form (object) — command, validation ve hook'lar eklenebilir:

{
  "type": "Button",
  "label": { "tr": "Kaydet", "en": "Save" },
  "action": {
    "action": "dispatch",
    "command": "urn:vnext:flow:transition:demo:sample-flow:${param}:save",
    "validate": true,
    "preHooks":  [{ "action": "audit",     "command": "urn:client:audit:click", "sync": true }],
    "postHooks": [{ "action": "telemetry", "command": "urn:client:telemetry:click" }]
  }
}

Alan	Tip	Açıklama
action	string	Verb — aşağıdaki tabloya bakın
command	string (URN)	İşlemi özelleştiren URN. Bkz. URN Kataloğu
validate	boolean	Aksiyon öncesi form validasyonu yapılacağını işaretler (aşağıda)
preHooks	array	Ana aksiyon öncesi çalışan hook'lar
postHooks	array	Ana aksiyon sonrası çalışan hook'lar

---

Verb'ler

Verb	Host'a gider mi?	Açıklama
submit	Evet	Formu gönderir ve command'daki transition'ı tetikler. Varsayılan olarak valide eder.
dispatch	Evet	Genel amaçlı aksiyon gönderimi; command URN'i ile özelleştirilir. Validasyon opsiyoneldir (validate).
select	Hayır	Yerel seçim (ör. ForEach içinde bind güncelleme). Host'a gitmez.
reset	Evet	Sıfırlama aksiyonu; host'a gider.
delegate	Evet	Delege aksiyonlar; arka planda submit ve reset kullanır.

command değeri her zaman bir URN'dir ve urn:vnext (runtime tarafından çözülür) veya urn:client (client'ın local davranışı) prefiksini taşır. Format ve binding kuralları için bkz. URN Kataloğu ve Binding.

---

validate

validate, aksiyon tetiklenmeden önce formun validasyondan geçirileceğini işaretler:

• submit → varsayılan olarak valide eder (validate yazılmasa da).
• dispatch → validasyon seçeneği sunar; validate: true verilmedikçe valide etmez.

Validasyon başarısız olursa hiçbir aksiyon ve hiçbir hook tetiklenmez; hatalı alanlar işaretlenir.

---

preHooks ve postHooks

Hook'lar, ana aksiyonun çevresinde audit, telemetry gibi yan etkileri çalıştırmak için kullanılır. Her hook bir aksiyon nesnesidir:

Alan	Tip	Açıklama
action	string	Hook verb'i (ör. audit, telemetry)
command	string (URN)	Hook'un çalıştıracağı URN
sync	boolean	true ise senkron (sonucu ana akışı etkileyebilir); false/yazılmazsa asenkron

Reserved verb'ler hook olamaz

submit, select, reset gibi rezerve verb'ler hook olarak reddedilir (warn log yazılır). Hook'lar yalnızca yan etki aksiyonları içindir.

---

Davranış Kuralları

preHooks/postHooks pipeline'ı aşağıdaki kurallarla çalışır:

Durum	Davranış
Sync pre-hook reject	Ana aksiyon ve post-hook'lar atlanır + error log
Sync post-hook reject	Error log + kalan post-hook'lara devam edilir
Async hook reject	Warn log; ana akış bloklanmaz
Validation fail	Hiçbir hook tetiklenmez
select verb	Hook'lar skip edilir (host'a hiç gitmez)
reset verb	Hook'lar çalıştırılır (host'a gider)
Reserved verb hook	Reddedilir + warn log
Pipeline hatası	Pipeline asla throw etmez — last-ditch try/catch + error log

---

İlgili

• URN Kataloğu ve Binding — command URN formatları ve ${param} binding
• Tasarımcı Rehberi → Eylem Düğmeleri — buton ve action temelleri
• View Yapısı → Aksiyon Bileşenleri — Button, IconButton, FAB
• Data Akışı — select ve onTap ile yerel veri güncelleme