Ürün Yönü ve Sınırlar
Bu sayfa, vNext'in ürün yönünü ve sınırlarını netleştirir: hangi yönlere yatırım yapılır, hangi sorumluluklar ürün dışında bırakılır?
Ürün Yönünün Beş Ekseni
1. Citizen Developer Enablement
Hedef: Teknik olmayan veya az kod yazan ekiplerin de süreç uygulamaları geliştirebilmesini sağlamak.
Bunu mümkün kılan yatırımlar:
- Tanım odaklı (config-driven) workflow modeli — kodlama yerine deklaratif tanım
- Hazır task tipleri (HTTP, Condition, Timer, Notification, Script, SubFlow, DaprPubSub, DaprService)
- Şablon kütüphanesi (planlı) — yaygın senaryolar için referans
- Visual workflow designer (roadmap'te) — sürükle-bırak tasarım
- Self-service domain portal (roadmap'te) — alan oluşturma ve yönetim arayüzü
- Doğrulama ve hata mesajları — analist seviyesinde okunabilir
Sınır: Citizen developer yaklaşımı, profesyonel geliştirici rolünü ortadan kaldırmaz. Karmaşık iş mantığı, özel scripting ve performans-kritik bileşenler hâlâ uygulama geliştiricilerinin sorumluluğundadır.
2. Dapr Connector Ekosistemi
Hedef: Dapr üzerinden hazır entegrasyon bileşenlerinden faydalanmak ve sağlayıcı bağımsızlığı sağlamak.
vNext, Dapr building block'larını birinci sınıf olarak kullanır:
| Building Block | vNext'te Kullanımı |
|---|---|
| Service Invocation | İç ve dış REST servislerine standart çağrı (DaprService task) |
| Pub/Sub | Olay tabanlı entegrasyon — Kafka, RabbitMQ, Redis, Azure Service Bus (DaprPubSub task) |
| Bindings | Input/output bağlayıcılar — SMTP, S3, SFTP, Kafka, vb. |
| State Management | Durum bilgisinin sağlayıcı bağımsız saklanması |
| Secrets | Credential'ların merkezi yönetimi (Vault, Kubernetes secrets, vb.) |
Avantajlar:
- Vendor lock-in yok — sağlayıcı değişikliği tanım değişikliği gerektirir, kod değil
- Açık standartlar — CloudEvents formatı, gRPC/HTTP arayüzleri
- Topluluk ekosistemi — Dapr'ın aktif geliştirilen connector kütüphanesinden yararlanma
- Operasyonel olgunluk — production-ready, geniş gözlemlenebilirlik desteği
Sınır: vNext tüm Dapr connector'larını paketle birlikte sunmaz; her kurumun ihtiyaç duyduğu sağlayıcılar (broker, secret store, vb.) altyapı seviyesinde kurulur ve yapılandırılır.
3. Cloud-Native SaaS Hedefi
Hedef: Ürünü çok kiracılı (multi-tenant), yüksek erişilebilir ve operasyonel olarak ölçeklenebilir bir SaaS platforma dönüştürmek.
Mevcut destekler:
- Multi-schema mimarisi — tek instance üzerinde çoklu tenant
- Domain bazında izolasyon — runtime + database + messaging
- Konteynerleştirilmiş deployment (Docker, Kubernetes uyumlu)
- Stateless API host'ları — yatay ölçeklenmeye doğal uyum
- Asenkron worker'lar (Inbox/Outbox) — yük altında dayanıklılık
- Health endpoint'ler ve metric standardı
Planlanan:
- Self-service onboarding — yeni tenant oluşturma akışı
- Operasyonel guardrail'ler — tenant bazlı kota, rate limit, izolasyon kontrolleri
- Kullanım bazlı ölçek (usage-based scaling) — gerçek talebe göre otomatik kaynak ayarlama
- Subscription & billing entegrasyonları
Sınır: Cloud-native SaaS olgunlaşması bir süreçtir; mevcut kurumlar on-prem veya hybrid kurulumlarda da çalıştırabilir, ancak ürün yönü SaaS modelini önceliklendirir.
4. Global Ölçek Vizyonu
Hedef: Farklı coğrafyalarda çalışabilecek, regülasyon ve performans ihtiyaçlarına uyarlanabilir bir yapı.
Bu yön kapsamında değerlendirilenler:
- Bölgesel dağıtım — birden fazla coğrafi bölgede aktif kurulumlar
- Veri yerelliği (data residency) — KVKK, GDPR, sektörel regülasyonlara uyum
- Multi-cloud desteği — AWS, Azure, GCP arasında taşınabilirlik
- Bölgesel performans — düşük gecikmeli erişim için CDN/edge stratejileri
- Lokalizasyon — dil, takvim, para birimi farklılıkları
- Disaster recovery — bölgeler arası yedeklilik ve failover
Sınır: Global ölçek vizyonu uzun vadelidir (roadmap'te "Later"). İlk fazda Türkiye/bölgesel bankacılık odağı korunur, küresel açılım faz faz hayata geçirilir.
5. AI-Native Süreç Tasarımı (Tek Kod Base, N Flow)
Hedef: AI çağında doğru cevap "herkes daha hızlı kod yazsın" değil; "herkes kod yazmasın — AI ile flow çizsin" olduğundan, vNext'i bu paradigmanın platformu hâline getirmek.
Temel Tez
- Bireysel AI üretkenliği, kurum çapında N codebase'i N kat artıran bir yönetim yüküne dönüşür
- Kurumsal AI üretkenliği, sadece tek kod base + AI destekli flow tasarımı modelinde anlamlıdır
- vNext runtime'ı kurumun tek kod base'i olur; iş mantığı flow tanımlarında yaşar; AI flow tasarımına eşlik eder
Yatırım Yapılan Alanlar
| Alan | Açıklama | Faz |
|---|---|---|
| AI-Assisted Flow Design | Doğal dil → workflow tanımı üretimi | Next / Later |
| Flow Önerisi | Mevcut süreç metni → akış taslağı | Next |
| Akış Doğrulama / İnceleme | AI ile risk, breaking change, paralel adım analizi | Next |
| Doğal Dil Sorgulama | "Şu an onayda kaç başvuru var?" → instance query | Later |
| Process Mining | Mevcut süreç loglarından otomatik flow çıkarımı | Later |
| AI Copilot Entegrasyonu | IDE / Designer içinde AI eşlik | Next / Later |
Tek Kod Base'in Operasyonel Karşılığı
| Konu | vNext'in Yaklaşımı |
|---|---|
| Çalıştırma | Tüm uygulamalar aynı Orchestration + Execution API'lerini kullanır |
| Güncelleme | Runtime güncellenir, yüzlerce uygulama otomatik faydalanır |
| Güvenlik yaması | Tek noktada, ekosistem geneline |
| Gözlemlenebilirlik | Standart OpenTelemetry, persistent metrics tüm uygulamalarda aynı |
| Audit & Uyumluluk | Tüm uygulamalar aynı audit trail standardını paylaşır |
| Domain izolasyonu | Tek kod base, çoklu domain runtime ile birleşir; uygulamalar veri ve yetki olarak izole kalır |
Sınırlar
- vNext, kod yazma ihtiyacını sıfırlamayı vaat etmez: özel hesaplama (script task), karmaşık entegrasyon adaptörü, performans-kritik bileşen hâlâ uygulama geliştiricilerinin sorumluluğundadır
- AI'nın ürettiği flow doğrulanmadan production'a çıkmaz: insan-onaylı süreç (review, test, audit) zorunludur
- AI-Native özellikler aşamalı gelir — bugün şablon kütüphanesi ve doğrulama araçlarıyla başlar, AI copilot ve doğal dil tasarımıyla genişler
- vNext, AI modeli sağlayıcısı değildir — model entegrasyonu pluggable yapılandırılır (OpenAI, Anthropic, Azure OpenAI, açık modeller, kurum-içi modeller)
Ürünün Açık Sınırları (Out of Scope)
Aşağıdaki sorumluluklar ürünün dışındadır ve domain ekipleriyle birlikte yürütülür:
| Konu | vNext'in Yaklaşımı |
|---|---|
| Kurumsal iş uygulaması geliştirme | Ürün bir süreç orkestrasyon platformudur; kurumlara özel uçtan uca uygulama geliştirme sorumluluğu domain ekiplerinde kalır |
| Özel UI / Frontend | View tanımları platform tarafında, kurumsal frontend uygulamaları (mobil/web) ayrıdır |
| Hesap muhasebesi, core banking | Core sistem entegre edilir, içselleştirilmez |
| CRM, ERP, ürün katalog | Dış sistem olarak entegre edilir |
| AI/ML model eğitimi | Modeller dışarıda eğitilir, vNext tahmin servislerini çağırır; AI sağlayıcısı pluggable'dır |
| Endüstri-özel iş mantığı | Domain ekipleri kendi kurallarını tanımlar; platform genel motor sunar |
| Custom connector geliştirme | Dapr ekosistemindeki connector'lar kullanılır; özel ihtiyaçlar HTTP task ile karşılanır |
Bu Yönlerin Birbiriyle İlişkisi
- AI-Native tasarım, citizen developer'a flow çizmede eşlik eder
- Citizen developer, hızlı süreç inşası için Dapr connector'larını kullanır
- SaaS modeli, citizen developer'ların self-service çalışmasını ve AI yeteneklerinin tüm tenant'lara ulaşmasını mümkün kılar
- Global ölçek, SaaS işletim modelini uluslararası seviyeye taşır
İlgili Sayfalar
- Ürün Vizyonu — Konumlandırma ve hedef pazar
- Roadmap — Bu yönlerin zaman çizelgesi
- Feature Catalog — Mevcut yetenekler
- Manifesto — Bu yönlerin felsefi temeli